Hello Ruby, hét sprookje over programmeren

Toekomstige Rails Girls & Boys programmeren

In april 2016 verscheen de Nederlandse vertaling van het boek ‘Hello Ruby’ van Linda Liukas (zie afbeelding 1). Zij is programmeur, verhalenverteller en illustrator en richtte Rails Girls op, een wereldwijde community die jonge vrouwen leert programmeren. Ze studeerde aan de Aalto University in Helsinki en aan Stanford University. Het avontuurlijke sprookje dat Linda Liukas schreef, gaat over programmeren zonder de computer.

IMG_3111
Afbeelding 1

Principes van programmeren

De hoofdpersoon is Ruby, een klein meisje met een enorme fantasie. Haar lievelingsuitspraak is ‘Waarom?‘. Ze gaat op zoek naar vijf diamanten die haar vader heeft verstopt voordat hij op reis ging. Onder het bureau vindt ze geheime codes die haar helpen bij het vinden van deze mooie edelstenen. Ze bedenkt een gestructureerd plan en gaat op avontuur. Onderweg ontmoet ze nieuwe vrienden die haar verder helpen, waarbij het belang van samenwerken onderstreept wordt. Tijdens dit sprookje leert de (voor)lezer alles over de principes van programmeren, zoals het opdelen van grote problemen in kleine, het herkennen van patronen, het stap-voor-stap plannen maken en buiten de kaders denken.

Juist moeders leren kinderen programmeren?

Het boek is gek genoeg opgedragen aan de moeder: “Voor mama” staat op pagina 2. Ik voelde me als moeder geroepen en heb het voorgelezen aan mijn kinderen. Ze luisterden geboeid, wilden het hele sprookje horen en vroegen de dagen erna of ik het uit wilde lezen, wat helaas niet was gelukt de eerste keer. De oudste heeft meerdere oefeningen gelezen en gedaan, waarbij de enige motivatie die hij nodig had was: ‘Lees hier nog wat uit’. Oefening 20 vond hij erg grappig. Een probleem is in stappen beschreven, maar er is iets misgegaan. Dat zie je dan in de illustratie eronder (zie afbeelding 2).

IMG_3110
Afbeelding 2

Inhoud van het boek ‘Hello Ruby’

De indeling van het boek laat zien dat het hier om veel meer gaat dan een voorleesboekje en dat dit boek goed bruikbaar is in het basisonderwijs:

  1. Introductie voor de volwassene (een pagina over o.a. computational thinking)
  2. Ruby en haar vrienden (een overzicht over twee pagina’s aan de hand van de kenmerken ‘jarig op’, ‘dol op’, ‘hekel aan’, ‘favoriete uitspraak’ en ‘geheime superkracht’)
  3. Hoofdstukken 1 t/m 10: Ontmoet Ruby, De aanwijzingen, Ruby’s plan, De Pinguïns, Sneeuwluipaard, De tuin, De Robots, Django, Het Probleem en Thuis
  4. Activiteitenboek met in totaal 22 oefeningen bij de verschillende hoofdstukken. Bij ieder hoofdstuk hoort een toolbox, waarin begrippen als ‘algoritme’, ‘datastructuren’, ‘patroonherkenning’ en ‘abstracties’ uitgelegd worden. Kinderen kunnen zelf aan de slag!
  5. De oefeningen eindigen met een spel, het speelbord staat in het boek, verdere benodigdheden maken de kinderen zelf of vinden ze op de website helloruby.com/nl.
  6. Het boek sluit af met een verklarende woordenlijst (19 begrippen) en informatie over de auteur: Linda Liukas, lindaliukas.fi, @lindaliukas, helloruby.com.

Ruby als programmeertaal

Voor onze kinderen is Ruby een meisjesnaam, maar de kenners weten dat het ook een programmeertaal is. Het leuke aan dit sprookje is natuurlijk dat Ruby het Engelse woord voor ‘robijn’ is, een prachtige rode edelsteen. Wat een leuke vondst om Ruby op zoek te laten gaan naar vijf edelstenen! Ruby is jarig op 24 februari, dat is ook de dag waarop de programmeertaal Ruby in het leven werd geroepen (in 1993) door Yukihiro Matsumoto (uitgebracht in 1995).

Het boek is te bestellen bij bol.com (link naar het boek) voor €17,95.

Neelie Kroes in gesprek met Tim Cook over leren coderen

Vanmorgen (24 mei 2016) nog sprak Neelie Kroes met Tim Cook, tijdens Startup Fest Europe in Amsterdam, over onder andere technologie in het onderwijs (bekijk het hier, vanaf minuut 31). Cook is van mening dat leren coderen minstens zo belangrijk is als het leren van een tweede taal. Het zou een verplicht onderdeel in het curriculum moet zijn vanaf (omgerekend naar het Nederlandse onderwijssysteem) groep 6/7. Jaar na jaar breid je deze kennis dan uit. Dat moet bijdragen aan meer diversiteit in technologie en meer mensen die erin geïnteresseerd zijn. Het is geen geïsoleerd vakgebied, maar heeft veel betekenis voor en in veel andere vakgebieden, het absorbeert alles. Cook zei dat: ‘we are doing our kids a disservice if we are not teaching and introducing them’ op die manier. Apple is bereid onze Nederlandse leraren een zaterdagochtend te helpen om hierin vaardig te worden, aldus Tim Cook.

Tot slot twee filmpjes:

  1.  De TED talk van Linda Liukas, van oktober 2015: ‘A delightful way to teach kids about computers’.
  2. Ruby on rails, van Rain Girls, over een workshop waarbij vrouwen een webapplicatie bouwen.

Lees ook de eerdere berichten Coderen en programmeren | Project PREP en DIY | Programmeren is een feestje!

 

Meetkundige ontwikkeling | Filmpje

“Al doende leert men” is een wijze spreuk als het om het leren van rekenvaardigheden gaat. Jonge kinderen kunnen geboeid raken door heel eenvoudige dingen. Hoewel ze van educatieve materialen van hoge kwaliteit veel kunnen leren en zich enorm kunnen ontwikkelen, vind ik het altijd weer zo mooi wanneer een kind laat zien dit helemaal niet nodig te hebben. Dit filmpje is zo’n prachtig voorbeeld hiervan. Mijn dochter houdt zich rondom haar eerste verjaardag vooral bezig met

  • in en door de kast kruipen (zo’n vitrinekast met schuifdeurtjes, waar ze aan de ene kant erin en aan de andere kant eruit kan);
  • voorwerpen die kunnen rollen, omdat ze zo mooi rond zijn;
  • voorwerpen die ergens in gestopt kunnen worden, zoals een flesje in de mond van de pop, haarzelf, mama of… het stopcontact;
  • voorwerpen ergens in laten vallen, zoals een lepeltje o.i.d. door het handvat in de krantenbak laten vallen, deze vervolgens laten omvallen en het voorwerp weer opzoeken en pakken;
  • onder een stoel, tafel of bed kruipen om daar van alles te ontdekken;
  • voorwerpen ergens doorheen laten gaan, zoals in het filmpje: de dobbelsteen kan door de rol heen.

In deze voorbeelden worden al veel meetkundige begrippen aangeraakt. De termen (vetgedrukt in de voorbeelden hierboven) leert ze later wel en zal ze dan begrijpen door deze ervaringen. Ik heb heel wat Pabostudenten verteld over de meetkundige ontwikkeling van kinderen van 0 – 12 jaar. In de tijd dat ik geen kinderen thuis had, ging dat vanuit de theorie. Het werd zoveel mooier om te vertellen over deze ontwikkeling vanaf het moment dat ik de ontwikkeling bij mijn eigen kinderen kon volgen. Het gaat inderdaad vaak volgens het boekje, maar al die kleine stapjes die tussen die grote stappen ontbreken, zijn geweldig! Om hier iets van te delen, plaats ik dit filmpje hier. En om aan te geven dat het spelen en ervaren van kinderen zoveel belangrijker is dan het leren uit een boek of van een scherm. Dat komt wel en verdient dan ook aandacht, maar de eerste concrete ervaringen doen ze op met hun hele lijf, in het echte leven.

Spelend rekenen blijkt zinvol

Inleiding

Het werkgeheugen en getalbegrip zijn twee belangrijke factoren voor de ontwikkeling van de rekenvaardigheid van kinderen. Daarover gaat het onderzoek van Evelyn Kroesbergen en Femke Kirschner dat zij in januari 2014 publiceerden in Mensenkinderen, een tijdschrift voor en over het Jenaplanonderwijs. Hieronder volgt een korte samenvatting en verwijzing naar het artikel zelf.

Samenvatting artikel

Bij getalbegrip gaat het er vooral om dat kinderen de koppeling leren maken tussen de hoeveelheid en het getal door veel te oefenen met het tellen en benoemen van voorwerpen en plaatjes. Dat ze daadwerkelijk zelf voorwerpen aanwijzen en groeperen. Daarbij is motivatie een belangrijk punt. Gemotiveerde kinderen willen zich hiervoor inspannen.

Kroesbergen en Kirschner hebben nagedacht over een training van het werkgeheugen bij jonge kinderen waarbij de kloof naar de schoolpraktijk minder groot is en meer gebruik gemaakt wordt van spel. Het spelen van spelletjes als ‘ik ga op reis en neem mee’ en ‘memory’ bleek tot goede resultaten te leiden. Kinderen waren vooruit gegaan in werkgeheugen én getalbegrip. Het spelen van dergelijke spelletjes bleek ook effectiever dan een individuele computertraining. Vervolgens onderzochten zij of deze positieve resultaten ook geboekt zouden worden bij een getalbegriptraining op een tablet. De serious game ‘Number Sense Game’ werd ontwikkeld voor de ontwikkeling van getalbegrip. Het idee van werkelijk manipuleren van objecten kan beter worden benaderd op een tablet dan op een computer. Er werden een aantal spelelementen aan het spel toegevoegd:

  • een te behalen doel
  • een ‘bad guy’
  • het zoeken naar informatie
  • diverse animaties

De kinderen die dit spel speelden waren – evenals de kinderen uit de controlegroep die een reguliere training deden – vooruit gegaan in getalbegrip. De training bleek vooral effectief voor zwakke rekenaars.

Het artikel eindigt met de conclusie dat kinderen in groep 1 en 2 spelenderwijs al veel vaardigheden op kunnen doen ter voorbereiding op het leren rekenen. Spelletjes waarbij de link wordt gelegd tussen getallen en hun betekenis, of waarbij het werkgeheugen getraind wordt, zijn daarvoor goede manieren.

Vooruitblik

Het volgende blogbericht gaat over een recent uitgekomen rekenapp waarbij het draait om het ontwikkelen van getalbegrip bij jonge kinderen. Een app die kinderen graag spelen!

Bron:
Kroesbergen, E. H., Kirschner, F. (2014). Spelend rekenen heeft zin. Mensenkinderen, 140, 28-30.
Download dit artikel hier.