Weigh the World | lesideeën

Inleiding

Het lesidee bij de mooie app ‘Weigh the World’ dat hierna beschreven wordt, is vandaag ook gepubliceerd op Eduapp.nl. Het sluit aan bij een app van Alexandre Minard waarin het gewicht van allerlei voorwerpen, dieren en beroemde bouwwerken (hierna: items) centraal staat. Kinderen vergelijken en ordenen deze items op basis van hun gewicht. Ze maken voortdurend een schatting: hoe zwaar zal het ongeveer zijn en is dit lichter of zwaarder dan dat?

Er zijn drie spelmodi:
– start met een snelle game om munten te verdienen;
– een muntenspel waarbij een nieuw item geopend kan worden, of meer munten verdiend;
– zelf één van de zes games kiezen om munten te verdienen: balans waarbij gewichten aan de rechterkant gesleept moeten worden, om het gewicht van het item aan de linkerkant te bepalen; balans waarbij aangegeven moet worden welke kant het zwaarst is; quiz: selecteer het juiste gewicht; 7 items sorteren van licht naar zwaar in zes stappen; balans om vrij mee te experimenteren: sleep gewichten en items zelf naar de rechter- en linkerkant en vergelijk!

De speler wordt dus beloond met munten, waarmee meer items ‘gekocht’ kunnen worden.

Bij de derde spelmodus vindt je ook een overzicht van alle items, van licht tot zwaar. Door te tikken op een item, wordt de naam en het gewicht hiervan getoond.

NB. Stel allereerst de app in op (g)ram, zodat het past bij onze maat voor gewicht.

Een prachtige app om heerlijk te experimenteren met gewichten van items van ‘all over the world’.

De app is Engelstalig. Er is geen gesproken tekst. Veel afbeeldingen. Opdrachten worden in korte Engelstalige teksten weergegeven.

Bovenstaande in beeld:

Opdracht

Stel tijdens lessen aardrijkskunde, geschiedenis of rekenen eens de vraag: ‘Hoe zwaar schat je dat … is?’, ‘Weegt … meer of minder dan …?’ en ‘Als je …, … en … in volgorde zou moeten zetten van licht naar zwaar, welke volgorde is dat dan?’

Door dit soort vragen te stellen, leren kinderen na te denken over het gewicht van allerlei dingen, ook fictief, want hoe zwaar zal de aarde of de maan in het echt zijn? Bijna filosofisch…

Maak gebruik van een balans of weegschaal in de klas, laat kinderen eerst een schatting maken van het gewicht, of voorwerpen met elkaar vergelijken op basis van het gewicht. In de onderbouw komt dat neer op het voelen of wegen en inschatten of iets (heel) licht of (heel) zwaar is en of het (veel) lichter of (veel) zwaarder is dan andere voorwerpen. Er wordt gebruik gemaakt van natuurlijke- en referentiematen. In de bovenbouw kan dit allemaal gekoppeld worden aan standaard maten, zoals gram, kilogram en ton.

Voordat deze app ingezet wordt, kunnen de verschillende items via het digibord getoond worden. Ga het gesprek aan over wat het is, hoe zwaar het ongeveer zal zijn en vergelijk het met een ander item. Het is ook mogelijk – via een schermafbeelding uit de app – alle items als losse plaatjes uit papier te knippen en deze op de juiste volgorde te laten leggen, van licht naar zwaar. Wanneer dit in tweetallen gebeurt, kunnen er mooie gesprekken ontstaan over het gewicht van ieder item.

Wanneer er echte gewichten onder handbereik zijn, kunnen de leerlingen die gebruiken als referentiemaat, voor een aantal items (niet als het gaat om een ton).

Voorbeeld:
Leerling A: “Ik denk dat dit boek 100 gram weegt.”
Leerling B: “Dat is zo zwaar” (en houdt het gewicht van 100 gram omhoog)
Leerling A: “Oh, dat is veel lichter. Het is vast iets van 250 gram.”

De app kan klassikaal, in tweetallen of individueel ingezet worden. Wie heeft als eerste alle items geopend? De score en het aantal goed opgeloste opgaven, zijn via het startscherm linksonder (symbool grafiek) te volgen.

Voorwaarden

  • Kennis van de app (alg. maar ook de symbolen) en bediening ervan. Hierbij kan de leerkracht goed begeleiden, vooral in de onderbouw.
  • Kennis van gewicht: wat is gewicht? Begrippen als licht, zwaar, lichter dan, zwaarder dan kennen en kunnen toepassen.
  • Kunnen sorteren, ordenen van licht naar zwaar.
  • Een schatting kunnen maken van het gewicht (of het kunnen vergelijken op licht/zwaar) van alledaagse dingen: een appel, een sleutel, een kat, enz.
  • Algemene ontwikkeling: het is leuk als je weet wat de items voorstellen: het vrijheidsbeeld, een dinosaurus, de Eiffeltoren, de piramide van Giza en de aarde.
  • Kunnen samenwerken (overleggen, nadenken) met mede-leerlingen.

Stappenplan

  1. Zorg dat aan alle voorwaarden voldaan is
  2. Bespreek de opdracht met de leerlingen of geef hen een opdrachtbeschrijving.
  3. Lees verder bij de opdracht. Het is geen uitgewerkte les van A tot Z, maar het zijn aanknopingspunten om de inhoud van een les zelf verder uit te werken.

Leerdoel

Kerndoel 33:
De leerlingen leren meten en leren te rekenen met eenheden en maten, zoals bij tijd, geld, lengte, omtrek, oppervlakte, inhoud, gewicht, snelheid en temperatuur.
– groep 1 t/m 4 maakt gebruik van de afbeeldingen van de items; zij kennen de balans die in de klas wordt ingezet en werken veelal met natuurlijke maten;
– groep 4/5: deze app maakt gebruik van afbeeldingen en gewichten per item. Beide worden weergegeven (geen instellingsmogelijkheid) en afhankelijk van het niveau van de leerling maakt hij/zij er wel of geen gebruik van;
– groep 5 t/m 8 (e.v.) maakt gebruik van de afbeeldingen én het gewicht (in gram, kilogram of ton) van de items.

Tip voor thuis

Voor ouders: speel dit eens samen met je kind(eren). Denk samen na over het gewicht van de items, ook leuk voor volwassenen. Want, hoeveel weegt een zappelin, dinosaurus of olifant eigenlijk? En als je er nu twee van in de balans legt, met hoeveel en welke items breng je de balans dan weer in evenwicht? Veel plezier!

Weigh the world applogo

Optellen en aftrekken aan de hand van #bussommen

Inleiding

Op 4 oktober 2013 kwam de app ‘Bussommen’ van Henk Jurriens uit in de AppStore. Ik keek ernaar uit, want een app met zo’n titel doet direct denken aan het werken met het busmodel bij rekenen in groep 3. Jurriens heeft mij gevraagd een review te schrijven en ik heb als eerste een lesidee op Eduapp.nl geplaatst. Dit lesidee staat ook hieronder, mét afbeeldingen erbij die het idee nog duidelijker maken.

In eerste instantie was ik niet positief over deze app. Deze app moet echt ingebed worden in de opbouw die er in de didactiek zit als er gewerkt wordt met het busmodel. Het kan onderdeel uitmaken van de realistische rekendidactiek in groep 3, maar het busmodel niet vervangen. Voor de meeste kinderen in groep 2 is deze app zeker nog niet geschikt. Het lesidee geeft dan ook precies aan waar de app ingezet kan worden en op welke manier. Onderaan deze blogpost zal ik nog een aantal verbeterpunten op een rijtje zetten, voor een volgende update. Die is mijns inziens wel noodzakelijk om er een waardevolle app van te maken, die een aanwinst is voor het onderwijs in met name groep 3.

Lesidee

Beschrijving van de app

Deze app bestaat uit drie onderdelen (figuur 1):

  1. optellen (figuur 4)
  2. aftrekken (figuur 5)
  3. een mix van beide (figuur 6)

Het niveau is in te stellen van makkelijk naar moeilijk: op een schaallijn van links sommen t/m 6 tot rechts sommen t/m 20.

Voor de leerkracht en ouder is er een hulpscherm met korte uitleg over de context van de bussommen (figuur 2).

131016 app bussommen 123

Links in beeld: een tekening van een gele bus met een getal (als cijfersymbool) in een witte cirkel erop. Daaronder de woorden ‘uit’ en ‘in’. Onder deze woorden een aantal poppetjes die laten zien hoeveel in- en uitstappende kinderen er zijn in de opgave. Bij meer dan vier in- of uitstappende poppetjes, worden ze in rijen van 4 getoond. Bij 11 poppetjes betekent dat 2 rijen van 4 poppetjes en daaronder nog 3. Goed om even bij stil te staan; rekenmethodes werken met de 5-structuur. Nu zijn het geen ‘groepjes’ van 5, maar van 4. Drie rijen van 4 = 4 + 4 + 4 = 3 x 4 = 12. Een mooie opstap naar vermenigvuldigen.

Rechts in beeld: bovenaan: ‘score: goed / fout’, daaronder het antwoordveld met de ‘toetsen’ 1 t/m 9 en 0, waarbij 1, 2 en 3 bovenaan staan en de 0 onderaan. Met een kruisje kan je het antwoord wissen en met de gele pijl rechtsonder in beeld bevestig je het ingevulde antwoord en ga je door naar de volgende opgave.

De feedback (figuur 3) krijg je na een serie sommen (de lengte loopt iets op als het niveau omhoog gaat) en bestaat uit een uitleg van het goede antwoord, bijv. ‘Vraag 1 is fout (12), het is 3 + 11 – 1 = 13’.

app bussommen figuur 456

Opdracht

Maak de bussommen voor optellen, aftrekken of beide. Bij de keuze voor optelsommen, krijg je alleen optelsommen: er stappen alleen kinderen in de bus. Bij de keuze voor aftreksommen, stappen er alleen kinderen uit de bus. Pas bij de gemengde sommen wordt het ingewikkelder: er stappen kinderen uit en in. Het vergelijken van het aantal in- en uitstappende kinderen kan helpen in het oplossen van de bussom. Je kan ze tegen elkaar wegstrepen (in gedachten), let op dat je dan wel rekening houdt met welke kinderen instappen en welke uitstappen.

  1. Kijk goed naar het getal dat op de bus staat.
  2. Wat betekent dit getal? -> aantal kinderen in de bus.
  3. Hoeveel kinderen staan bij de halte te wachten en willen instappen?
  4. Deze kinderen stappen nu in. Omdat hier helaas geen animatie voor is in de app, laat je de leerling hier werken met de echte materialen.
  5. De bus rijdt verder. Hoeveel kinderen rijden er mee? Of: hoeveel kinderen zitten er nu in de bus?
  6. Tik het aantal kinderen dat nu in de bus zit, hier in. Zie je het antwoord? Klopt dat? Tik dan op het gele pijltje. Kijk je hebt het antwoord goed!

Bovenstaande kan je natuurlijk aanpassen aan het niveau van het kind en je eigen stijl. Na een paar opgaven, is er waarschijnlijk ook minder begeleiding nodig. Bij aftreksommen stappen de kinderen uit, bij gemengde sommen moet je de instructie uitbreiden. Kijk vooral goed naar hoe het kind reageert: begrijpt hij/zij de context goed? Lukt het met echte materialen wel, maar in de app niet? Speel het dan nog een keer gecombineerd en ga na waar het probleem ligt. Stel het niveau in het begin niet te moeilijk in. Het kind moet het principe en de manier van werken eerst goed beheersen.
Let ook op de uitleg die volgt na een serie opgaven. Alles goed is geen uitleg, maar vanaf 1 fout, wel. Probeer zelf te herleiden hoe de foute antwoorden zijn ontstaan. Maak zonodig een schermafbeelding (homebutton en resetknop tegelijk ingedrukt houden) of laat de leerling dit doen na het maken van een serie bussommen.

Voorwaarden

  • Kennis van de app en bediening ervan;
  • Woorden kunnen lezen en begrijpen: ‘makkelijk’, ‘moeilijk, ‘uit’, ‘in’, ‘score’, ‘goed’ en ‘fout’;
  • Symbolen kunnen lezen en begrijpen: ‘vraagteken’, ‘pijlen’, ‘cijfers’, ‘een kruisje’, + en – en +/-;
  • Wanneer een leerling de woorden en symbolen niet kent: hulp van een leerkracht of ouder;
  • De situatie concreet hebben gespeeld in de klas: met een ‘bus’, stoelen, haltes, borden met tekeningen of getallen, kinderen, een buschauffeur speel je samen en onder leiding van de leerkracht ‘busje’ in de klas;
  • Het spelen van het busspel in de klas is meerdere keren nagedaan met bijvoorbeeld de Rekenbus of De Sommenbus (verkrijgbaar bij Heutink);
  • De bussommen uit de rekenmethode worden beheerst voor optellen, aftrekken en gemengde sommen.

Stappenplan

  1. Zorg dat aan alle voorwaarden voldaan is
  2. Bespreek de opdracht met de leerlingen, liever nog: ga samen aan de slag

Leerdoelen

  • Leerlingen leren de bewerkingen optellen en aftrekken aan de hand van het busmodel;
  • Leerlingen ontdekken handige strategieën door het maken van de bussommen voor het optellen, aftrekken en optellen/aftrekken in één opgave;
  • Leerlingen leren getallen in te vullen op een afgebeelde rekenmachine (het lijkt erop);
  • Leerlingen leren hun ingevulde antwoord te controleren (als de instructie gevolgd wordt);
  • Leerlingen ontwikkelen nog meer begrip voor het optel- en aftrekprincipe;
  • Leerlingen passen reeds geleerde procedures op een andere manier nog eens toe; een extra oefening met het busmodel. Een stukje reflectie op de lesstof van de afgelopen periode.

Tip voor thuis

Maak van Duplo of Lego een mooie bus, waar 10 poppetjes in kunnen zitten. Voorop de chauffeur (die telt niet mee). Speel de bussommen van de app uit met deze zelfgebouwde bus. Vergeet niet wat haltes erbij te maken. Met stiften en papier kan je getalkaartjes maken, die je even vastzet met plakkauwgom. Speel en fantaseer erop los en probeer daarna of tegelijkertijd een link te leggen naar de bussommen in de app.

Verbeterpunten voor de app ‘Bussommen’

  • Voeg animaties toe waarbij de afgebeelde kinderen in of uit de bus stappen;
  • Voeg mogelijkheden toe voor meer interactie tussen de app en de speler, bijvoorbeeld door de speler zelf de kinderen in of uit te laten stappen of zelf een opgave te laten bedenken (voor een andere speler);
  • Zorg voor meer differentiatie in de afgebeelde bus: nu is het enkel het zijaanzicht van de bus met een getal erop. Laat de bus ook eens van bovenaf zien, met de zitplaatsen waar een bepaald aantal kinderen zit en bijgeplaatst kunnen worden door de speler. Laat de bus eens rijden naar een volgende halte, in plaats van kil naar de volgende som te gaan. Bouw de context verder uit;
  • Laat getallen hardop uitspreken (voice-over), zodat de speler bij het tikken op een getal, het getal ook hoort;
  • Verruim de instellingsmogelijkheden: het niveau niet op een schaallijntje, maar precies op type som in te stellen door de leerkracht of ouder. Er zijn heel wat verschillende typen sommen en het komt nogal nauwkeurig bij het leren van de basisvaardigheden optellen en aftrekken tot 10, over het eerste tiental en tot 20.

Tot slot een tip: er zit een groep deskundigen klaar die graag meedenkt en adviseert bij het verder ontwikkelen van deze en andere apps. En dat doen we het liefst vóór de eerste release.

Logo app Bussommen

Zomerwedstrijd Toca Boca | En de winnaar is…

Tot 1 september was het mogelijk om een rekenlesontwerp in te sturen voor de zomerwedstrijd. Een lesontwerp gebaseerd op de nieuwste Toca Boca app: Toca Builders. Het beste rekenlesontwerp zal deze week worden beloond met een iTunesbon van 25 euro.

Er waren twee inzendingen:

  • Joyce van der Hoorn combineerde in haar lesontwerp het bouwen in Toca Builders en in de Gynzy-tool Blokken Bouwen. Ze deed hiermee mooie ervaringen op in groep 3. Een verkorte versie van het ingestuurde lesidee staat op Eduapp en foto’s vanuit haar klas op haar Twitteraccount.
  • Eveline Kaleveld maakte materialen bij Toca Builders en schreef haar lesontwerp vanuit haar ervaringen in groep 1/2. Haar lesidee staat op Eduapp en een meer uitgebreide versie op haar website.

Daarnaast schreef Ronald Keijzer een recensie over Toca Builders. Deze recensie kan gezien worden als een juryrapport bij de twee lesontwerpen.

  • Beide leerkrachten werken vanuit het bouwen met echte blokken. Kleuters hebben daar doorgaans wat minder ervaring mee dan leerlingen in groep 3.
  • Eveline maakte voor andere leerkrachten materialen bij Toca Builders, zoals foto’s van Lego bouwwerken, aanzichten, plattegronden en combinaties daarvan. Joyce plaatste foto’s van enthousiaste leerlingen werkend met de app, de Gynzy-tool en blokken in haar klaslokaal.
  • In beide ontwerpen gaat het over bouwwerken die gemaakt zijn door de leerkracht, de leerling of een mede-leerling. Daarmee gaan de leerlingen individueel aan de slag. Joyce laat leerlingen met elkaar meekijken op elkaars scherm via AppleTV.
  • Ronald benadrukt in zijn recensie dat bouwen in tweetallen de voorkeur heeft:

In dat geval komt het vertellen over het bouwwerk en het expliciteren en onderbouwen van daarbij gemaakte keuzen natuurlijk op gang. […] Dan kan de app bijdragen aan de ontwikkeling van de wiskundetaal.

  • In de ontwerpen staat telkens het bouwen centraal. Leerlingen leren goed kijken naar een bestaand bouwwerk, maken zelf een bouwwerk van echte blokken of een eigen bouwwerk in de app. En ze bouwen (na) op basis van zo’n bouwwerk of een afbeelding van een plattegrond/aanzicht. Het spreken óver het bouwen en de bouwwerken komt alleen in het lesontwerp van Eveline expliciet naar voren onder het kopje ‘Bouwen en Taal’ op haar website. Het ontwikkelen van een wiskundige woordenschat, de wiskundetaal, met de bekende voorzetsels (boven, onder, voor, achter, enz.), de vormen van de blokken (in de app alleen ‘vierkant’ en ‘kubus’) als wiskundige figuren en ook woorden als ‘omhoog’, ‘de hoogte in bouwen’, ‘ergens overheen’ of zelfs ‘omtrek’, ‘oppervlakte’ en ‘inhoud’ kunnen een plek krijgen in een gesprek waarin de ene leerling de andere een beschrijving geeft van een bouwwerk. De andere leerling krijgt de opdracht om op basis van deze omschrijving het bouwwerk na te maken. Overigens zijn de laatste drie begrippen geschikter voor gebruik van Toca Builders in de bovenbouw.

Conclusie: de lesontwerpen vertonen veel overeenkomsten. Joyce schakelt AppleTV en Gynzy erbij in. Eveline maakt materialen waar ook andere leerkrachten hun winst mee kunnen doen. Beide hebben enthousiaste leerlingen aan het werk gezien, ervaringen opgedaan in hun eigen groep en op basis daarvan hun ontwerpen versterkt. Alleen Eveline is doorgegaan op het stukje ‘ontwikkelen van wiskundetaal’, waar Ronald de nadruk op legt in zijn recensie. Daarom is de winnaar van deze zomerwedstrijd… Eveline Kaleveld! Zij krijgt deze week de iTunesbon. Van harte gefeliciteerd en heel veel succes met het ontwikkelen van nog meer mooie materialen bij andere apps.

Joyce en Eveline, dank voor jullie mooie inzendingen! Ronald, bedankt voor het spontaan schrijven van de recensie bij deze app.

De recensie van Ronald Keijzer zal als apart bericht op dit blog verschijnen.

Lees meer over Toca Builders.