Recensie van Frits Barth over Rekenhulp 1 en 2

Vanaf vandaag komen op dit blog ook andere rekenspecialisten als gastbloggers aan het woord. Als groep rekenspecialisten verdiepen wij ons in de kwaliteit en implementatie van bestaande rekenapps in het reken- en wiskundeonderwijs. De eerste gastblogger is Frits Barth, een ervaren docent Rekenen/Wiskunde & Didactiek op Stenden Leeuwarden en Groningen en collega auteur van de serie didactiekboeken Rekenen-Wiskunde in de praktijk. Frits schrijft hieronder een recensie over de rekenapps Rekenhulp 1 en 2.

Foto Frits BarthFrits Barth:

Rekenhulp 1 & 2 zijn gratis te downloaden in de App Store. Ik baseer mijn beschrijving op Rekenhulp 1, aangezien nummer 2 inhoudelijk niet echt verschilt van nummer 1. De app opent met een – meer voor volwassenen dan voor kinderen – smaakvol vormgegeven scherm (figuur 1). Het leitje is tevens het ‘werkblad’ waarop alle opgaven worden gepresenteerd.

Figuur 1

Omschrijving
In het downloadscherm staat de omschrijving van de inhoud van de app. Er staat onder meer: ‘De verschillende oefeningen en toetsen met optel- en aftreksommetjes zijn per cijfer gerangschikt.’ Dat moet natuurlijk ‘getal’ i.p.v. ‘cijfer’ zijn.

Afbeelding 4

De app bevat oefeningen en toetsen met optel- en aftreksommetjes op basis van de cijfers (getallen dus) 1 t/m 10. Het niveau van de sommetjes wordt bij het doorlopen van de verschillende oefeningen en toetsen steeds hoger. De oefeningen van het volgende getal worden na het succesvol afronden van de toetsen toegankelijk. Dit gaat zo verder t/m het getal 10, waarna de oefeningen en toetsen op basis van de getallen van 1 t/m 10 toegankelijk worden.

Mijn ervaringen
Bij het starten van de app moet ik eerst kiezen (figuur 2):

Figuur 2

Het geluid is in te stellen, het aantal sommetjes per oefening en per toets en de tijd per som. De keuze is dan 15 of 20 seconden per som. Die keuze is overigens alleen te maken voor de toets.

Daarna start de app en kun je kiezen uit optel-, aftrek- of gemengde sommetjes. Er wordt steeds gesproken van ‘sommetjes’, zelf zou ik de term ‘sommen’ willen gebruiken. Op het volgende scherm moet je, en kun je alleen, een getal kiezen. Ik probeer deze app voor het eerst en kan alleen maar voor het cijfer 1 kiezen. Dat is natuurlijk niet handig, wanneer je kinderen op hun niveau aan deze app wil laten beginnen, temeer daar je de toetsen behorende bij het getal 1 alleen maar kunt maken, wanneer je alle bijbehorende oefeningen met voldoende resultaat hebt kunnen maken.

Ik kies voor gemengde sommetjes (plus en min). Ik kies oefenen. Dan wordt de eerste som, 1 + 5 =, op het leitje geprojecteerd. Ik typ 6 in, er komt een groene V in beeld  en vervolgens komt de volgende som, 1 + 5 = in beeld, boven de eerste som. (figuur 4).

Afbeelding 3

Tevens wordt daaronder aangegeven met welke som ik bezig ben, op welk niveau ik zit en wat mijn score in percentage uitgedrukt is.

Deze gegevens zijn ongetwijfeld voor de volwassen begeleider bedoeld, mocht die er al zijn. Voor het kind zelf is er eigenlijk geen andere feedback dan de groene V of het rode kruisje bij een fout antwoord. Overigens kun je je antwoord nog verbeteren voordat je op de bevestigingstoets drukt.

In zowel de oefeningen als de toetsen komen sommen voor van de volgende typen:

1 + … = 3

1 + 3 = …

… + 1 = 2

Er is gekozen voor de inmiddels toch wel ouderwetse stipsommen i.p.v. de vleksommen die tegenwoordig worden gebruikt. Ik moet enkele oefeningen foutloos maken voordat ik naar de toetsen word gecommandeerd.

Ik maak nu een toets en merk dat nu de denk- en reactietijd een rol gaat spelen: ik krijg 15 seconden per som en moet 25 sommen maken. Ik haal een score van 100 %. De reactie op het scherm is: goed gedaan! Desondanks kan ik daarna alleen maar getal 1-sommetjes maken. Ook na twee toetsen 100 % goed te hebben gemaakt, mag ik nog niet naar sommen met een hoger getal dan 1 toe. Ik maak weer een toets 100 % goed en kan dan naar een hoger niveau, maar dat is nog steeds in sommetjes met het getal 1, waarbij weer sommen van de soort 1 + … = 3, 1 + 3 = … en  … + 1 = 2 aan de orde komen.

Bij het spelen van het programma hoor je klik- en piepgeluiden bij het bedienen. Dat geluid is ook uit te zetten.

Ik heb Rekenhulp 1 op basis van een aantal vragen/ kenmerken beoordeeld.

Zie hieronder mijn opmerkingen.

Kenmerk

Ja

Opmerkingen
1. Domein/ -onderdeel

X

Hele getallen tot 100, vier hoofdbewerkingen.
2. Leidende context De app biedt geen enkele context. De sommen worden weergegeven op een leitje, maar dat is natuurlijk geen context.
3. Denk- en reactietijd instelbaar

X

Alleen bij de toetsen en instelbaar op 15 of 20 seconden.
4. Denk- en reactietijd zichtbaar

X

Ja, maar erg klein met een getal weergegeven en het aantal loopt terug, 15, 14, etc.
5. Hulp bij foute antwoorden Nee, er wordt alleen met een rood kruisje aangegeven dat het antwoord fout is.
6. Wat voor hulp
7. Beloning bij goede antwoorden

X

Ja, een groene V bij een goed antwoord en na de oefening en/of toets de opmerking ‘Goed gedaan!’
8. Niveaus in moeilijkheidsgraad

X

Ja, maar niet erg goed zichtbaar.
9. Registraties van vorderingen

X

Niet anders dan dat je op een gegeven moment het bericht krijgt dat je naar een hoger niveau gaat dan wel dat je de toets mag maken.
10. Niveau(s) van handelen

X

Ja, maar alleen een onderverdeling in moeilijkheidsgraad op het formele niveau: er worden alleen kale sommen aangeboden.
11. Gemakkelijk te spelen/bedienen

X

Qua bediening zal de app geen problemen opleveren.
12. Geschikt voor gebruik in de groep Dat is afhankelijk van of je over iPads beschikt in je groep. Als dat het geval is, is deze app misschien wel bruikbaar, maar hij voegt weinig tot niets toe aan al bestaande computersoftware of het rekenen op papier.
13. Leuk voor kinderen

+/-

Voor goede rekenaars misschien wel, maar voor zwakke rekenaars lijkt deze app me niet erg motiverend.
14. Sluit aan bij de gebruikte rekendidactiek en –methode Niet echt, is gericht op de oude didactiek, op formeel oefenen.
15. Wordt ingezet op het juiste moment in de leerlijn Dat hangt af van hoe je hem wilt inzetten. Als je hem gebruikt voor het automatiseren van de sommen tot 20, dan wel.
16. Ondersteunt met behulp van de technische mogelijkheden het leerproces Nee, het is ‘blind’ oefenen.
17. Heeft duidelijke meerwaarde t.o.v. ‘rekenen op papier’ Nee, in wezen zou je de app kunnen beschouwen als een verzameling rekendictees, die het nadeel hebben dat je de sommen zelf moet lezen.
18. Geeft adaptieve feedback, vooral in de fase van construerende kennis Nee, de app geeft alleen goed of fout aan.
19. Stimuleert slim oefenen, niet: veel oefenen Nee, de app biedt alleen veel oefenen in de vorm van drill-and-practice.

Frits, dank voor je inzet en het schrijven van deze recensie!

Heb je vragen of opmerkingen? Reacties zijn van harte welkom:

Rekenhulp 1

Woensdag Wappdag 10 oktober 2012

Op deze Wappdag een rekenapp die heel recentelijk is verschenen (13 september 2012):

The Adventures of Green & Yello

De omschrijving bij deze app in de Appstore, vertaald naar het Nederlands:

Deze rekenapp is een puzzel-game waarin alles draait om getallen. Het is een uitdaging om de hoogste score te halen. De speler baant zich een weg door de verschillende puzzels: Brickz, Number Balance en Math Machine. Green en Yello nemen de speler mee op avontuur. Het gaat niet alleen om het juiste antwoord, de score wordt ook bepaald door de tijd en het aantal stappen die de speler nodig heeft om de puzzel op te lossen. Deze Bazalt productie is tot stand gekomen door een intensieve samenwerking tussen rekenexperts en game designers. Het resultaat is een spel dat erop gericht is om de rekenvaardigheden van kinderen tussen de 6 en 12 jaar te verbeteren. Voor de constructie van de verschillende puzzels is gebruik gemaakt van strategieën zoals deze worden toegepast in het rekenonderwijs in Singapore. Echter, omdat niet alleen het goede antwoord telt, maar ook efficiëntie en snelheid een rol spelen, is dit spel heel uitdagend voor iedereen!

Een paar weken geleden werd ik via Twitter gevraagd naar mijn mening over deze rekenapp: Mijn eerste indrukken en ervaringen met deze app zijn positief. De vormgeving en muziek motiveerden me om ermee aan de slag te gaan. Ik herkende in het spel ‘Brickz’ meteen het idee van MAB-materiaal. Met eenheden, tientallen en honderdtallen een getal visualiseren. Leuk, dat rekendidactisch materiaal nu ook in een rekenapp is verwerkt. Leerlingen kunnen nu in de bovenbouw op een andere manier met dit materiaal aan de slag gaan. Ondanks mijn eerste enthousiasme over deze app, denk ik dat er een aantal dingen beter uitgewerkt moeten worden, wil deze app nog beter aansluiten bij het rekenonderwijs, zoals:

  • Brickz: De blokken vallen vanuit één punt naar beneden, boven op elkaar. Er kunnen niet oneindig veel blokken op elkaar geplaatst worden: er verschijnt een melding dat de speler blokken moet verplaatsen. Het zou beter zijn wanneer de blokken op een logische plaats vallen: honderdtallen bij elkaar, tientallen bij elkaar, eenheden bij elkaar. Dat zichtbaar wordt dat tien eenheden gelijk is aan één tiental, dat tien tientallen gelijk zijn aan één honderdtal, enzovoorts. Dat is ook de reden waarom MAB wordt ingezet bij rekenen. Het inzichtelijk maken van ons tientallig getallenstelsel;
  • Number Balance: Getallen worden als gewichten aan de balans (een schildpad onder een boomstam) gehangen. Nu heeft de afstand van het gewicht ten opzichte van het middelpunt van de balans geen effect op de juiste oplossing. Bij een echte balans is dat natuurlijk wel het geval. Een 1 direct links van het middelpunt en een 1 meest rechts van het middelpunt: rechts is zwaarder;
  • Om een ‘probleem’ nogmaals te spelen, kan je op een ‘herhaalbutton’ tikken. In deze app verschijnt er dan een nieuw probleem, in plaats van hetzelfde probleem. Jammer, want als een probleem niet goed is opgelost en de leerkracht wil daarop instructie geven, dan is dat niet goed mogelijk.
  • Er zitten nog een paar bugs in de app: bij mij liep de app een paar keer vast.

Dit zijn zaken die een update verdienen. Los hiervan onderscheid deze rekenapp zich van talloze andere apps en zal hij veel leerlingen motiveren om goede oplossingen te bedenken voor de gegeven rekenproblemen. Op mijn vraag hoe deze app tot stand is gekomen, antwoordden de ontwikkelaars:

Om meerdere redenen. Allereerst natuurlijk omdat de we vanuit het HCO ervaring wilden opdoen met het ontwikkelen van een app. Daarnaast was het de bedoeling om een rekenapp te ontwikkelen die niet in de categorie “drill & practice” zou vallen, maar rekenen op een ontdekkende wijze zou aanbieden. Het avontuur van Green & Yello is daaruit ontstaan.

Omdat in het startscherm de namen ‘Bazalt’ en ‘Rekenwonders, de Singapore aanpak’ staan, vroeg ik naar de link tussen deze app en de rekenmethode ‘Rekenwonders’. Het antwoord:

Er is geen directe link met de methode Rekenwonders, maar in de app is wel rekening gehouden met de didaktiek van Singapore Math waar de methode Rekenwonders op gebaseerd is. In de app hebben we elementen uit de methode gevisualiseerd.

De eerste gebruikservaringen uit het basisonderwijs moeten nog komen. De ontwikkelaars hebben wel een tip voor ouders:

Laat de kinderen ontdekken en oplossingen bedenken, kijk wat kinderen doen.

En wat kinderen doen, is lang niet altijd hetzelfde als wat volwassenen doen. Wij kennen meer regels dan kinderen. Onze mening kan daardoor afwijken van die van kinderen. Gaat u met deze app aan de slag in het onderwijs? Mail dan uw ervaringen: wat doen uw leerlingen? Hoe spelen zij deze game? Uw bijdrage is ook deze week weer van harte welkom!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Meer informatie over Rekenapps Wappdag

Alle waardevolle bijdragen in één overzicht

Zelf een waardevolle bijdrage leveren?

Rekenapps

Sinds de komst van de iPad (2009) zijn er veel programma’s ontwikkeld, die worden apps genoemd, waaronder een heel aantal die gaan over rekenen. Veel apps zijn inhoudelijk waardevol, minstens zoveel vallen onder noemer ‘meer van hetzelfde’. Omdat het eenvoudiger is een app te bouwen met formele sommen dan een app die het inzicht in de leerstof kan vergroten, zijn er daar dan ook veel meer van. Gelukkig zijn er ook apps die gericht zijn op begripsvorming en het inzicht beogen te vergroten in bepaalde rekendomeinen. Dagelijks komen er nieuwe apps uit in de Appstore, de applicatie op de iPad waarin apps te koop zijn. Hieronder is een lijst weergegeven met een 40-tal apps specifiek voor rekenen en een schema waarin voor een aantal daarvan aangegeven is vanaf welke groep de app geschikt is, welk domein centraal staat (of meerdere), of het met name gaat om inzicht of ‘drill & practice’ en in welke taal de app is geschreven. Overigens kan een rekenapp in het Engels even geschikt zijn als in het Nederlands, dit is afhankelijk van inhoud en doel. Dit schema wordt de komende maanden verder uitgebreid en toepasbaar gemaakt voor het primair onderwijs, zodat leerkrachten vooraf een inschatting kunnen maken welke apps geschikt zijn in hun groep en/of voor hun leerling(en). Een aantal basisscholen zijn inmiddels aan de slag gegaan met iPads en de ervaringen zijn positief. Een voorzichtige start kan al snel gemaakt worden, wanneer iPads ingezet worden in de individuele begeleiding van leerlingen:

Vera is een leerling in groep 5 en ze rekent met het boek van groep 4a. Tijdens de bijlessen mag ze afwisselend werken uit het lesboek en met rekenapps.
Vera kan zich beter concentreren als ze tussendoor even een rekenapp mag ‘spelen’. Daarna werkt ze met plezier verder aan de rekenopgaven, die over dezelfde leerstof gaan.
Zo maakt ze veel meer sommen en kan ze goed oefenen. Haar remedial teacher weet welke apps er zijn en welke doelen ermee bereikt kunnen worden.
Daarom kunnen de rekenapps op het juiste moment worden ingezet.

Wil je meer weten over rekenapps (of iPads in het algemeen) en hoe deze zijn te implementeren in de onderwijspraktijk, volg dan deze blog (reacties zijn heel welkom!) en/of stuur een bericht naar info@credutien.nl

Een groeiende lijst van rekenapps die ik de moeite waard vond om aan te schaffen.
Groep, leerstofonderdeel, inzicht/drill&practice, taal van diverse rekenapps