Optellen en aftrekken aan de hand van #bussommen

Inleiding

Op 4 oktober 2013 kwam de app ‘Bussommen’ van Henk Jurriens uit in de AppStore. Ik keek ernaar uit, want een app met zo’n titel doet direct denken aan het werken met het busmodel bij rekenen in groep 3. Jurriens heeft mij gevraagd een review te schrijven en ik heb als eerste een lesidee op Eduapp.nl geplaatst. Dit lesidee staat ook hieronder, mét afbeeldingen erbij die het idee nog duidelijker maken.

In eerste instantie was ik niet positief over deze app. Deze app moet echt ingebed worden in de opbouw die er in de didactiek zit als er gewerkt wordt met het busmodel. Het kan onderdeel uitmaken van de realistische rekendidactiek in groep 3, maar het busmodel niet vervangen. Voor de meeste kinderen in groep 2 is deze app zeker nog niet geschikt. Het lesidee geeft dan ook precies aan waar de app ingezet kan worden en op welke manier. Onderaan deze blogpost zal ik nog een aantal verbeterpunten op een rijtje zetten, voor een volgende update. Die is mijns inziens wel noodzakelijk om er een waardevolle app van te maken, die een aanwinst is voor het onderwijs in met name groep 3.

Lesidee

Beschrijving van de app

Deze app bestaat uit drie onderdelen (figuur 1):

  1. optellen (figuur 4)
  2. aftrekken (figuur 5)
  3. een mix van beide (figuur 6)

Het niveau is in te stellen van makkelijk naar moeilijk: op een schaallijn van links sommen t/m 6 tot rechts sommen t/m 20.

Voor de leerkracht en ouder is er een hulpscherm met korte uitleg over de context van de bussommen (figuur 2).

131016 app bussommen 123

Links in beeld: een tekening van een gele bus met een getal (als cijfersymbool) in een witte cirkel erop. Daaronder de woorden ‘uit’ en ‘in’. Onder deze woorden een aantal poppetjes die laten zien hoeveel in- en uitstappende kinderen er zijn in de opgave. Bij meer dan vier in- of uitstappende poppetjes, worden ze in rijen van 4 getoond. Bij 11 poppetjes betekent dat 2 rijen van 4 poppetjes en daaronder nog 3. Goed om even bij stil te staan; rekenmethodes werken met de 5-structuur. Nu zijn het geen ‘groepjes’ van 5, maar van 4. Drie rijen van 4 = 4 + 4 + 4 = 3 x 4 = 12. Een mooie opstap naar vermenigvuldigen.

Rechts in beeld: bovenaan: ‘score: goed / fout’, daaronder het antwoordveld met de ‘toetsen’ 1 t/m 9 en 0, waarbij 1, 2 en 3 bovenaan staan en de 0 onderaan. Met een kruisje kan je het antwoord wissen en met de gele pijl rechtsonder in beeld bevestig je het ingevulde antwoord en ga je door naar de volgende opgave.

De feedback (figuur 3) krijg je na een serie sommen (de lengte loopt iets op als het niveau omhoog gaat) en bestaat uit een uitleg van het goede antwoord, bijv. ‘Vraag 1 is fout (12), het is 3 + 11 – 1 = 13’.

app bussommen figuur 456

Opdracht

Maak de bussommen voor optellen, aftrekken of beide. Bij de keuze voor optelsommen, krijg je alleen optelsommen: er stappen alleen kinderen in de bus. Bij de keuze voor aftreksommen, stappen er alleen kinderen uit de bus. Pas bij de gemengde sommen wordt het ingewikkelder: er stappen kinderen uit en in. Het vergelijken van het aantal in- en uitstappende kinderen kan helpen in het oplossen van de bussom. Je kan ze tegen elkaar wegstrepen (in gedachten), let op dat je dan wel rekening houdt met welke kinderen instappen en welke uitstappen.

  1. Kijk goed naar het getal dat op de bus staat.
  2. Wat betekent dit getal? -> aantal kinderen in de bus.
  3. Hoeveel kinderen staan bij de halte te wachten en willen instappen?
  4. Deze kinderen stappen nu in. Omdat hier helaas geen animatie voor is in de app, laat je de leerling hier werken met de echte materialen.
  5. De bus rijdt verder. Hoeveel kinderen rijden er mee? Of: hoeveel kinderen zitten er nu in de bus?
  6. Tik het aantal kinderen dat nu in de bus zit, hier in. Zie je het antwoord? Klopt dat? Tik dan op het gele pijltje. Kijk je hebt het antwoord goed!

Bovenstaande kan je natuurlijk aanpassen aan het niveau van het kind en je eigen stijl. Na een paar opgaven, is er waarschijnlijk ook minder begeleiding nodig. Bij aftreksommen stappen de kinderen uit, bij gemengde sommen moet je de instructie uitbreiden. Kijk vooral goed naar hoe het kind reageert: begrijpt hij/zij de context goed? Lukt het met echte materialen wel, maar in de app niet? Speel het dan nog een keer gecombineerd en ga na waar het probleem ligt. Stel het niveau in het begin niet te moeilijk in. Het kind moet het principe en de manier van werken eerst goed beheersen.
Let ook op de uitleg die volgt na een serie opgaven. Alles goed is geen uitleg, maar vanaf 1 fout, wel. Probeer zelf te herleiden hoe de foute antwoorden zijn ontstaan. Maak zonodig een schermafbeelding (homebutton en resetknop tegelijk ingedrukt houden) of laat de leerling dit doen na het maken van een serie bussommen.

Voorwaarden

  • Kennis van de app en bediening ervan;
  • Woorden kunnen lezen en begrijpen: ‘makkelijk’, ‘moeilijk, ‘uit’, ‘in’, ‘score’, ‘goed’ en ‘fout’;
  • Symbolen kunnen lezen en begrijpen: ‘vraagteken’, ‘pijlen’, ‘cijfers’, ‘een kruisje’, + en – en +/-;
  • Wanneer een leerling de woorden en symbolen niet kent: hulp van een leerkracht of ouder;
  • De situatie concreet hebben gespeeld in de klas: met een ‘bus’, stoelen, haltes, borden met tekeningen of getallen, kinderen, een buschauffeur speel je samen en onder leiding van de leerkracht ‘busje’ in de klas;
  • Het spelen van het busspel in de klas is meerdere keren nagedaan met bijvoorbeeld de Rekenbus of De Sommenbus (verkrijgbaar bij Heutink);
  • De bussommen uit de rekenmethode worden beheerst voor optellen, aftrekken en gemengde sommen.

Stappenplan

  1. Zorg dat aan alle voorwaarden voldaan is
  2. Bespreek de opdracht met de leerlingen, liever nog: ga samen aan de slag

Leerdoelen

  • Leerlingen leren de bewerkingen optellen en aftrekken aan de hand van het busmodel;
  • Leerlingen ontdekken handige strategieën door het maken van de bussommen voor het optellen, aftrekken en optellen/aftrekken in één opgave;
  • Leerlingen leren getallen in te vullen op een afgebeelde rekenmachine (het lijkt erop);
  • Leerlingen leren hun ingevulde antwoord te controleren (als de instructie gevolgd wordt);
  • Leerlingen ontwikkelen nog meer begrip voor het optel- en aftrekprincipe;
  • Leerlingen passen reeds geleerde procedures op een andere manier nog eens toe; een extra oefening met het busmodel. Een stukje reflectie op de lesstof van de afgelopen periode.

Tip voor thuis

Maak van Duplo of Lego een mooie bus, waar 10 poppetjes in kunnen zitten. Voorop de chauffeur (die telt niet mee). Speel de bussommen van de app uit met deze zelfgebouwde bus. Vergeet niet wat haltes erbij te maken. Met stiften en papier kan je getalkaartjes maken, die je even vastzet met plakkauwgom. Speel en fantaseer erop los en probeer daarna of tegelijkertijd een link te leggen naar de bussommen in de app.

Verbeterpunten voor de app ‘Bussommen’

  • Voeg animaties toe waarbij de afgebeelde kinderen in of uit de bus stappen;
  • Voeg mogelijkheden toe voor meer interactie tussen de app en de speler, bijvoorbeeld door de speler zelf de kinderen in of uit te laten stappen of zelf een opgave te laten bedenken (voor een andere speler);
  • Zorg voor meer differentiatie in de afgebeelde bus: nu is het enkel het zijaanzicht van de bus met een getal erop. Laat de bus ook eens van bovenaf zien, met de zitplaatsen waar een bepaald aantal kinderen zit en bijgeplaatst kunnen worden door de speler. Laat de bus eens rijden naar een volgende halte, in plaats van kil naar de volgende som te gaan. Bouw de context verder uit;
  • Laat getallen hardop uitspreken (voice-over), zodat de speler bij het tikken op een getal, het getal ook hoort;
  • Verruim de instellingsmogelijkheden: het niveau niet op een schaallijntje, maar precies op type som in te stellen door de leerkracht of ouder. Er zijn heel wat verschillende typen sommen en het komt nogal nauwkeurig bij het leren van de basisvaardigheden optellen en aftrekken tot 10, over het eerste tiental en tot 20.

Tot slot een tip: er zit een groep deskundigen klaar die graag meedenkt en adviseert bij het verder ontwikkelen van deze en andere apps. En dat doen we het liefst vóór de eerste release.

Logo app Bussommen

Een gedachte over “Optellen en aftrekken aan de hand van #bussommen”

  1. Hartelijk dank voor jullie review en we vinden het heel erg leuk dat er een bijhorend lesidee van is gemaakt. We gaan verder met de ontwikkeling van de app en we zullen zeer zeker de verbeterpunten te harte nemen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s